🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:43:40 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पूर्वगत (पुंलिङ्ग)

पूर्व (पूर्वोक्त, विगत) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापूर्वगतःपूर्वगतौपूर्वगताः
द्वितीयापूर्वगतम्पूर्वगतौपूर्वगतान्
तृतीयापूर्वगतेनपूर्वगताभ्याम्पूर्वगतैः
चतुर्थीपूर्वगतायपूर्वगताभ्याम्पूर्वगतेभ्यः
पञ्चमीपूर्वगतात् / पूर्वगताद्पूर्वगताभ्याम्पूर्वगतेभ्यः
षष्ठीपूर्वगतस्यपूर्वगतयोःपूर्वगतानाम्
सप्तमीपूर्वगतेपूर्वगतयोःपूर्वगतेषु
सम्बोधनहे पूर्वगतहे पूर्वगतौहे पूर्वगताः

अर्थ: पूर्व (पूर्वोक्त, विगत) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)
English: gone before, Śak.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पूर्वगत (नपुंसकलिङ्ग)

पूर्व (पूर्वोक्त, विगत) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापूर्वगतम्पूर्वगतेपूर्वगतानि
द्वितीयापूर्वगतम्पूर्वगतेपूर्वगतानि
तृतीयापूर्वगतेनपूर्वगताभ्याम्पूर्वगतैः
चतुर्थीपूर्वगतायपूर्वगताभ्याम्पूर्वगतेभ्यः
पञ्चमीपूर्वगतात् / पूर्वगताद्पूर्वगताभ्याम्पूर्वगतेभ्यः
षष्ठीपूर्वगतस्यपूर्वगतयोःपूर्वगतानाम्
सप्तमीपूर्वगतेपूर्वगतयोःपूर्वगतेषु
सम्बोधनहे पूर्वगतहे पूर्वगतेहे पूर्वगतानि

अर्थ: पूर्व (पूर्वोक्त, विगत) + गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित)
English: gone before, Śak.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें