🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:19:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पूर्वजा (स्त्रीलिङ्ग)

जिसकी उत्पत्ति पहले हुई हो, पहले जन्मा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापूर्वजापूर्वजेपूर्वजाः
द्वितीयापूर्वजाम्पूर्वजेपूर्वजाः
तृतीयापूर्वजयापूर्वजाभ्याम्पूर्वजाभिः
चतुर्थीपूर्वजायैपूर्वजाभ्याम्पूर्वजाभ्यः
पञ्चमीपूर्वजायाःपूर्वजाभ्याम्पूर्वजाभ्यः
षष्ठीपूर्वजायाःपूर्वजयोःपूर्वजानाम्
सप्तमीपूर्वजायाम्पूर्वजयोःपूर्वजासु
सम्बोधनहे पूर्वजेहे पूर्वजेहे पूर्वजाः

अर्थ: जिसकी उत्पत्ति पहले हुई हो, पहले जन्मा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें