🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:07:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पूर्वी (पुंलिङ्ग)

गाड़ी का बम, या अगला भाग

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापूर्वीःपूर्वियौपूर्वियः
द्वितीयापूर्वियम्पूर्वियौपूर्वियः
तृतीयापूर्वियापूर्वीभ्याम्पूर्वीभिः
चतुर्थीपूर्वियेपूर्वीभ्याम्पूर्वीभ्यः
पञ्चमीपूर्वियःपूर्वीभ्याम्पूर्वीभ्यः
षष्ठीपूर्वियःपूर्वियोःपूर्वियाम्
सप्तमीपूर्वियिपूर्वियोःपूर्वीषु
सम्बोधनहे पूर्वीःहे पूर्वियौहे पूर्वियः

अर्थ: गाड़ी का बम, या अगला भाग

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पूर्वी (स्त्रीलिङ्ग)

गाड़ी का बम, या अगला भाग

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापूर्वीपूर्व्यौपूर्व्यः
द्वितीयापूर्वीम्पूर्व्यौपूर्वीः
तृतीयापूर्व्यापूर्वीभ्याम्पूर्वीभिः
चतुर्थीपूर्व्यैपूर्वीभ्याम्पूर्वीभ्यः
पञ्चमीपूर्व्याःपूर्वीभ्याम्पूर्वीभ्यः
षष्ठीपूर्व्याःपूर्व्योःपूर्वीणाम्
सप्तमीपूर्व्याम्पूर्व्योःपूर्वीषु
सम्बोधनहे पूर्विहे पूर्व्यौहे पूर्व्यः

अर्थ: गाड़ी का बम, या अगला भाग
English: See पुरु॑.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें