🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:13:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पृतन्यु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापृतन्युःपृतन्यूपृतन्यवः
द्वितीयापृतन्युम्पृतन्यूपृतन्यून्
तृतीयापृतन्युनापृतन्युभ्याम्पृतन्युभिः
चतुर्थीपृतन्यवेपृतन्युभ्याम्पृतन्युभ्यः
पञ्चमीपृतन्योःपृतन्युभ्याम्पृतन्युभ्यः
षष्ठीपृतन्योःपृतन्य्वोःपृतन्यूनाम्
सप्तमीपृतन्यौपृतन्य्वोःपृतन्युषु
सम्बोधनहे पृतन्योहे पृतन्यूहे पृतन्यवः

अर्थ: —
English: attacking, hostile

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पृतन्यु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापृतन्युपृतन्युनीपृतन्यूनि
द्वितीयापृतन्युपृतन्युनीपृतन्यूनि
तृतीयापृतन्युनापृतन्युभ्याम्पृतन्युभिः
चतुर्थीपृतन्युने / पृतन्यवेपृतन्युभ्याम्पृतन्युभ्यः
पञ्चमीपृतन्युनः / पृतन्योःपृतन्युभ्याम्पृतन्युभ्यः
षष्ठीपृतन्युनः / पृतन्योःपृतन्युनोः / पृतन्य्वोःपृतन्यूनाम्
सप्तमीपृतन्युनि / पृतन्यौपृतन्युनोः / पृतन्य्वोःपृतन्युषु
सम्बोधनहे पृतन्यु / हे पृतन्योहे पृतन्युनीहे पृतन्यूनि

अर्थ: —
English: attacking, hostile

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें