🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:25:12 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पृश्नि (पुंलिङ्ग)

छोटा, छोटे कद का बौना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापृश्निःपृश्नीपृश्नयः
द्वितीयापृश्निम्पृश्नीपृश्नीन्
तृतीयापृश्निनापृश्निभ्याम्पृश्निभिः
चतुर्थीपृश्नयेपृश्निभ्याम्पृश्निभ्यः
पञ्चमीपृश्नेःपृश्निभ्याम्पृश्निभ्यः
षष्ठीपृश्नेःपृश्न्योःपृश्नीनाम्
सप्तमीपृश्नौपृश्न्योःपृश्निषु
सम्बोधनहे पृश्नेहे पृश्नीहे पृश्नयः

अर्थ: छोटा, छोटे कद का बौना
संस्कृत: पर्याय: अल्पतनु

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पृश्नि (स्त्रीलिङ्ग)

छोटा, छोटे कद का बौना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापृश्निःपृश्नीपृश्नयः
द्वितीयापृश्निम्पृश्नीपृश्नीः
तृतीयापृश्न्यापृश्निभ्याम्पृश्निभिः
चतुर्थीपृश्नये / पृश्न्यैपृश्निभ्याम्पृश्निभ्यः
पञ्चमीपृश्नेः / पृश्न्याःपृश्निभ्याम्पृश्निभ्यः
षष्ठीपृश्नेः / पृश्न्याःपृश्न्योःपृश्नीनाम्
सप्तमीपृश्नौ / पृश्न्याम्पृश्न्योःपृश्निषु
सम्बोधनहे पृश्नेहे पृश्नीहे पृश्नयः

अर्थ: छोटा, छोटे कद का बौना
संस्कृत: पर्याय: अल्पतनु

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पृश्नि (नपुंसकलिङ्ग)

छोटा, छोटे कद का बौना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापृश्निपृश्निनीपृश्नीनि
द्वितीयापृश्निपृश्निनीपृश्नीनि
तृतीयापृश्निनापृश्निभ्याम्पृश्निभिः
चतुर्थीपृश्निने / पृश्नयेपृश्निभ्याम्पृश्निभ्यः
पञ्चमीपृश्निनः / पृश्नेःपृश्निभ्याम्पृश्निभ्यः
षष्ठीपृश्निनः / पृश्नेःपृश्निनोः / पृश्न्योःपृश्नीनाम्
सप्तमीपृश्निनि / पृश्नौपृश्निनोः / पृश्न्योःपृश्निषु
सम्बोधनहे पृश्नि / हे पृश्नेहे पृश्निनीहे पृश्नीनि

अर्थ: छोटा, छोटे कद का बौना
संस्कृत: पर्याय: अल्पतनु

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें