🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:18:05 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पृष्ठ्य (पुंलिङ्ग)

पीठ से संबंध रखने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापृष्ठ्यःपृष्ठ्यौपृष्ठ्याः
द्वितीयापृष्ठ्यम्पृष्ठ्यौपृष्ठ्यान्
तृतीयापृष्ठ्येनपृष्ठ्याभ्याम्पृष्ठ्यैः
चतुर्थीपृष्ठ्यायपृष्ठ्याभ्याम्पृष्ठ्येभ्यः
पञ्चमीपृष्ठ्यात् / पृष्ठ्याद्पृष्ठ्याभ्याम्पृष्ठ्येभ्यः
षष्ठीपृष्ठ्यस्यपृष्ठ्ययोःपृष्ठ्यानाम्
सप्तमीपृष्ठ्येपृष्ठ्ययोःपृष्ठ्येषु
सम्बोधनहे पृष्ठ्यहे पृष्ठ्यौहे पृष्ठ्याः

अर्थ: पीठ से संबंध रखने वाला
संस्कृत: पर्याय: स्थौरिन्

📚 अमरकोश में:
• बोझ ढोने वाला घोड़ा (२.८.४६) — पर्याय: स्थौरी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पृष्ठ्य (नपुंसकलिङ्ग)

पीठ से संबंध रखने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापृष्ठ्यम्पृष्ठ्येपृष्ठ्यानि
द्वितीयापृष्ठ्यम्पृष्ठ्येपृष्ठ्यानि
तृतीयापृष्ठ्येनपृष्ठ्याभ्याम्पृष्ठ्यैः
चतुर्थीपृष्ठ्यायपृष्ठ्याभ्याम्पृष्ठ्येभ्यः
पञ्चमीपृष्ठ्यात् / पृष्ठ्याद्पृष्ठ्याभ्याम्पृष्ठ्येभ्यः
षष्ठीपृष्ठ्यस्यपृष्ठ्ययोःपृष्ठ्यानाम्
सप्तमीपृष्ठ्येपृष्ठ्ययोःपृष्ठ्येषु
सम्बोधनहे पृष्ठ्यहे पृष्ठ्येहे पृष्ठ्यानि

अर्थ: पीठ से संबंध रखने वाला
संस्कृत: पर्याय: स्थौरिन्

📚 अमरकोश में:
• बोझ ढोने वाला घोड़ा (२.८.४६) — पर्याय: स्थौरी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें