🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:06:45 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पेष्टृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापेष्टापेष्टारौपेष्टारः
द्वितीयापेष्टारम्पेष्टारौपेष्टॄन्
तृतीयापेष्ट्रापेष्टृभ्याम्पेष्टृभिः
चतुर्थीपेष्ट्रेपेष्टृभ्याम्पेष्टृभ्यः
पञ्चमीपेष्टुःपेष्टृभ्याम्पेष्टृभ्यः
षष्ठीपेष्टुःपेष्ट्रोःपेष्टॄणाम्
सप्तमीपेष्टरिपेष्ट्रोःपेष्टृषु
सम्बोधनहे पेष्टःहे पेष्टारौहे पेष्टारः

अर्थ: —
English: who or what pounds or grinds, Kull.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पेष्टृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापेष्टृपेष्टृणीपेष्टॄणि
द्वितीयापेष्टृपेष्टृणीपेष्टॄणि
तृतीयापेष्टृणा / पेष्ट्रापेष्टृभ्याम्पेष्टृभिः
चतुर्थीपेष्टृणे / पेष्ट्रेपेष्टृभ्याम्पेष्टृभ्यः
पञ्चमीपेष्टृणः / पेष्टुःपेष्टृभ्याम्पेष्टृभ्यः
षष्ठीपेष्टृणः / पेष्टुःपेष्टृणोः / पेष्ट्रोःपेष्टॄणाम्
सप्तमीपेष्टृणि / पेष्टरिपेष्टृणोः / पेष्ट्रोःपेष्टृषु
सम्बोधनहे पेष्टृ / हे पेष्टःहे पेष्टृणीहे पेष्टॄणि

अर्थ: —
English: who or what pounds or grinds, Kull.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें