🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:55:30 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पौंस्न (नपुंसकलिङ्ग)

मर्दानगी, पौरुष

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापौंस्नम्पौंस्नेपौंस्नानि
द्वितीयापौंस्नम्पौंस्नेपौंस्नानि
तृतीयापौंस्नेनपौंस्नाभ्याम्पौंस्नैः
चतुर्थीपौंस्नायपौंस्नाभ्याम्पौंस्नेभ्यः
पञ्चमीपौंस्नात् / पौंस्नाद्पौंस्नाभ्याम्पौंस्नेभ्यः
षष्ठीपौंस्नस्यपौंस्नयोःपौंस्नानाम्
सप्तमीपौंस्नेपौंस्नयोःपौंस्नेषु
सम्बोधनहे पौंस्नहे पौंस्नेहे पौंस्नानि

अर्थ: मर्दानगी, पौरुष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पौंस्न (पुंलिङ्ग)

मर्दानगी, पौरुष

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापौंस्नःपौंस्नौपौंस्नाः
द्वितीयापौंस्नम्पौंस्नौपौंस्नान्
तृतीयापौंस्नेनपौंस्नाभ्याम्पौंस्नैः
चतुर्थीपौंस्नायपौंस्नाभ्याम्पौंस्नेभ्यः
पञ्चमीपौंस्नात् / पौंस्नाद्पौंस्नाभ्याम्पौंस्नेभ्यः
षष्ठीपौंस्नस्यपौंस्नयोःपौंस्नानाम्
सप्तमीपौंस्नेपौंस्नयोःपौंस्नेषु
सम्बोधनहे पौंस्नहे पौंस्नौहे पौंस्नाः

अर्थ: मर्दानगी, पौरुष
English: worthy of or fit for or relating to a man, manly, human, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें