🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:26:29 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पौरसख्य (नपुंसकलिङ्ग)

पौर (शहरी, नागरिक) + सख्य (मित्रता, घनिष्ठता)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापौरसख्यम्पौरसख्येपौरसख्यानि
द्वितीयापौरसख्यम्पौरसख्येपौरसख्यानि
तृतीयापौरसख्येनपौरसख्याभ्याम्पौरसख्यैः
चतुर्थीपौरसख्यायपौरसख्याभ्याम्पौरसख्येभ्यः
पञ्चमीपौरसख्यात् / पौरसख्याद्पौरसख्याभ्याम्पौरसख्येभ्यः
षष्ठीपौरसख्यस्यपौरसख्ययोःपौरसख्यानाम्
सप्तमीपौरसख्येपौरसख्ययोःपौरसख्येषु
सम्बोधनहे पौरसख्यहे पौरसख्येहे पौरसख्यानि

अर्थ: पौर (शहरी, नागरिक) + सख्य (मित्रता, घनिष्ठता)
English: fellow-citizenship, Mn. ii, 134.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें