🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:18:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

पौष्कर (पुंलिङ्ग)

नील कमल से संबंध रखने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापौष्करःपौष्करौपौष्कराः
द्वितीयापौष्करम्पौष्करौपौष्करान्
तृतीयापौष्करेणपौष्कराभ्याम्पौष्करैः
चतुर्थीपौष्करायपौष्कराभ्याम्पौष्करेभ्यः
पञ्चमीपौष्करात् / पौष्कराद्पौष्कराभ्याम्पौष्करेभ्यः
षष्ठीपौष्करस्यपौष्करयोःपौष्कराणाम्
सप्तमीपौष्करेपौष्करयोःपौष्करेषु
सम्बोधनहे पौष्करहे पौष्करौहे पौष्कराः

अर्थ: नील कमल से संबंध रखने वाला
संस्कृत: पर्याय: पुष्कर, काश्मीर, पद्मपत्र

📚 अमरकोश में:
• पुष्करमूल के नाम (२.४.१४५) — पर्याय: पुष्कर, काश्मीर, पद्मपत्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

पौष्कर (नपुंसकलिङ्ग)

नील कमल से संबंध रखने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापौष्करम्पौष्करेपौष्कराणि
द्वितीयापौष्करम्पौष्करेपौष्कराणि
तृतीयापौष्करेणपौष्कराभ्याम्पौष्करैः
चतुर्थीपौष्करायपौष्कराभ्याम्पौष्करेभ्यः
पञ्चमीपौष्करात् / पौष्कराद्पौष्कराभ्याम्पौष्करेभ्यः
षष्ठीपौष्करस्यपौष्करयोःपौष्कराणाम्
सप्तमीपौष्करेपौष्करयोःपौष्करेषु
सम्बोधनहे पौष्करहे पौष्करेहे पौष्कराणि

अर्थ: नील कमल से संबंध रखने वाला
संस्कृत: पर्याय: पुष्कर, काश्मीर, पद्मपत्र

📚 अमरकोश में:
• पुष्करमूल के नाम (२.४.१४५) — पर्याय: पुष्कर, काश्मीर, पद्मपत्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें