🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:06:22 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रकटता (स्त्रीलिङ्ग)

स्पष्ट, साफ, जाहिर, प्रतीयमान, प्रत्यक्ष

🔎 आपका लिखा रूप प्रकटति = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रकटताप्रकटतेप्रकटताः
द्वितीयाप्रकटताम्प्रकटतेप्रकटताः
तृतीयाप्रकटतयाप्रकटताभ्याम्प्रकटताभिः
चतुर्थीप्रकटतायैप्रकटताभ्याम्प्रकटताभ्यः
पञ्चमीप्रकटतायाःप्रकटताभ्याम्प्रकटताभ्यः
षष्ठीप्रकटतायाःप्रकटतयोःप्रकटतानाम्
सप्तमीप्रकटतायाम्प्रकटतयोःप्रकटतासु
सम्बोधनहे प्रकटतेहे प्रकटतेहे प्रकटताः

अर्थ: स्पष्ट, साफ, जाहिर, प्रतीयमान, प्रत्यक्ष

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

कटत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप प्रकटति = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकटत् / कटद्कटतीकटन्ति
द्वितीयाकटत् / कटद्कटतीकटन्ति
तृतीयाकटताकटद्भ्याम्कटद्भिः
चतुर्थीकटतेकटद्भ्याम्कटद्भ्यः
पञ्चमीकटतःकटद्भ्याम्कटद्भ्यः
षष्ठीकटतःकटतोःकटताम्
सप्तमीकटतिकटतोःकटत्सु
सम्बोधनहे कटत् / हे कटद्हे कटतीहे कटन्ति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें