🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:16:46 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रक्रम (पुंलिङ्ग)

पग, कदम

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रक्रमःप्रक्रमौप्रक्रमाः
द्वितीयाप्रक्रमम्प्रक्रमौप्रक्रमान्
तृतीयाप्रक्रमेणप्रक्रमाभ्याम्प्रक्रमैः
चतुर्थीप्रक्रमायप्रक्रमाभ्याम्प्रक्रमेभ्यः
पञ्चमीप्रक्रमात् / प्रक्रमाद्प्रक्रमाभ्याम्प्रक्रमेभ्यः
षष्ठीप्रक्रमस्यप्रक्रमयोःप्रक्रमाणाम्
सप्तमीप्रक्रमेप्रक्रमयोःप्रक्रमेषु
सम्बोधनहे प्रक्रमहे प्रक्रमौहे प्रक्रमाः

अर्थ: पग, कदम
संस्कृत: पर्याय: उपक्रम, अभ्यादान, उद्धात, आरम्भ, क्रिया

📚 अमरकोश में:
• आरम्भ (३.२.२६) — पर्याय: उपक्रम, अभ्यादान, उद्धात, आरम्भ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें