🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:14:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रगल्भ (पुंलिङ्ग)

साहसी, भरोसा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रगल्भःप्रगल्भौप्रगल्भाः
द्वितीयाप्रगल्भम्प्रगल्भौप्रगल्भान्
तृतीयाप्रगल्भेनप्रगल्भाभ्याम्प्रगल्भैः
चतुर्थीप्रगल्भायप्रगल्भाभ्याम्प्रगल्भेभ्यः
पञ्चमीप्रगल्भात् / प्रगल्भाद्प्रगल्भाभ्याम्प्रगल्भेभ्यः
षष्ठीप्रगल्भस्यप्रगल्भयोःप्रगल्भानाम्
सप्तमीप्रगल्भेप्रगल्भयोःप्रगल्भेषु
सम्बोधनहे प्रगल्भहे प्रगल्भौहे प्रगल्भाः

अर्थ: साहसी, भरोसा करने वाला
संस्कृत: पर्याय: प्रतिभान्वित

📚 अमरकोश में:
• प्रतिभाशाली (हाज़िरजवाब) (३.१.२५) — पर्याय: प्रतिभान्वित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रगल्भ (नपुंसकलिङ्ग)

साहसी, भरोसा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रगल्भम्प्रगल्भेप्रगल्भानि
द्वितीयाप्रगल्भम्प्रगल्भेप्रगल्भानि
तृतीयाप्रगल्भेनप्रगल्भाभ्याम्प्रगल्भैः
चतुर्थीप्रगल्भायप्रगल्भाभ्याम्प्रगल्भेभ्यः
पञ्चमीप्रगल्भात् / प्रगल्भाद्प्रगल्भाभ्याम्प्रगल्भेभ्यः
षष्ठीप्रगल्भस्यप्रगल्भयोःप्रगल्भानाम्
सप्तमीप्रगल्भेप्रगल्भयोःप्रगल्भेषु
सम्बोधनहे प्रगल्भहे प्रगल्भेहे प्रगल्भानि

अर्थ: साहसी, भरोसा करने वाला
संस्कृत: पर्याय: प्रतिभान्वित

📚 अमरकोश में:
• प्रतिभाशाली (हाज़िरजवाब) (३.१.२५) — पर्याय: प्रतिभान्वित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें