🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:59:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रग्रह (पुंलिङ्ग)

फैलाना, थमाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रग्रहःप्रग्रहौप्रग्रहाः
द्वितीयाप्रग्रहम्प्रग्रहौप्रग्रहान्
तृतीयाप्रग्रहेणप्रग्रहाभ्याम्प्रग्रहैः
चतुर्थीप्रग्रहायप्रग्रहाभ्याम्प्रग्रहेभ्यः
पञ्चमीप्रग्रहात् / प्रग्रहाद्प्रग्रहाभ्याम्प्रग्रहेभ्यः
षष्ठीप्रग्रहस्यप्रग्रहयोःप्रग्रहाणाम्
सप्तमीप्रग्रहेप्रग्रहयोःप्रग्रहेषु
सम्बोधनहे प्रग्रहहे प्रग्रहौहे प्रग्रहाः

अर्थ: फैलाना, थमाना
संस्कृत: पर्याय: उपग्रह, वन्दी

📚 अमरकोश में:
• बन्दी (२.८.११९) — पर्याय: उपग्रह, बन्दी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें