🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:01:06 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रघाण (पुंलिङ्ग)

भवन के द्वार के सामने बनी ड्योढ़ी, पौली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रघाणःप्रघाणौप्रघाणाः
द्वितीयाप्रघाणम्प्रघाणौप्रघाणान्
तृतीयाप्रघाणेनप्रघाणाभ्याम्प्रघाणैः
चतुर्थीप्रघाणायप्रघाणाभ्याम्प्रघाणेभ्यः
पञ्चमीप्रघाणात् / प्रघाणाद्प्रघाणाभ्याम्प्रघाणेभ्यः
षष्ठीप्रघाणस्यप्रघाणयोःप्रघाणानाम्
सप्तमीप्रघाणेप्रघाणयोःप्रघाणेषु
सम्बोधनहे प्रघाणहे प्रघाणौहे प्रघाणाः

अर्थ: भवन के द्वार के सामने बनी ड्योढ़ी, पौली
संस्कृत: पर्याय: प्रघण, अलिन्द

📚 अमरकोश में:
• बाहरी द्वार के पास का बरामदा (२.२.१३) — पर्याय: प्रघण, अलिन्द

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रघाण (नपुंसकलिङ्ग)

भवन के द्वार के सामने बनी ड्योढ़ी, पौली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रघाणम्प्रघाणेप्रघाणानि
द्वितीयाप्रघाणम्प्रघाणेप्रघाणानि
तृतीयाप्रघाणेनप्रघाणाभ्याम्प्रघाणैः
चतुर्थीप्रघाणायप्रघाणाभ्याम्प्रघाणेभ्यः
पञ्चमीप्रघाणात् / प्रघाणाद्प्रघाणाभ्याम्प्रघाणेभ्यः
षष्ठीप्रघाणस्यप्रघाणयोःप्रघाणानाम्
सप्तमीप्रघाणेप्रघाणयोःप्रघाणेषु
सम्बोधनहे प्रघाणहे प्रघाणेहे प्रघाणानि

अर्थ: भवन के द्वार के सामने बनी ड्योढ़ी, पौली
संस्कृत: पर्याय: प्रघण, अलिन्द
English: = or v.l. for °घण, Hcar.; L.

📚 अमरकोश में:
• बाहरी द्वार के पास का बरामदा (२.२.१३) — पर्याय: प्रघण, अलिन्द

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें