🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:06:48 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रचिति (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रचितिःप्रचितीप्रचितयः
द्वितीयाप्रचितिम्प्रचितीप्रचितीः
तृतीयाप्रचित्याप्रचितिभ्याम्प्रचितिभिः
चतुर्थीप्रचितये / प्रचित्यैप्रचितिभ्याम्प्रचितिभ्यः
पञ्चमीप्रचितेः / प्रचित्याःप्रचितिभ्याम्प्रचितिभ्यः
षष्ठीप्रचितेः / प्रचित्याःप्रचित्योःप्रचितीनाम्
सप्तमीप्रचितौ / प्रचित्याम्प्रचित्योःप्रचितिषु
सम्बोधनहे प्रचितेहे प्रचितीहे प्रचितयः

अर्थ: —
English: (√ 2. चि) investigation, examination (= वि-चिति), Kuṭṭanīm.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬