🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:55:09 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रचुर (पुंलिङ्ग)

अति, यथेष्ट, बहुल, पुष्कल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रचुरःप्रचुरौप्रचुराः
द्वितीयाप्रचुरम्प्रचुरौप्रचुरान्
तृतीयाप्रचुरेणप्रचुराभ्याम्प्रचुरैः
चतुर्थीप्रचुरायप्रचुराभ्याम्प्रचुरेभ्यः
पञ्चमीप्रचुरात् / प्रचुराद्प्रचुराभ्याम्प्रचुरेभ्यः
षष्ठीप्रचुरस्यप्रचुरयोःप्रचुराणाम्
सप्तमीप्रचुरेप्रचुरयोःप्रचुरेषु
सम्बोधनहे प्रचुरहे प्रचुरौहे प्रचुराः

अर्थ: अति, यथेष्ट, बहुल, पुष्कल
संस्कृत: पर्याय: प्रभूत, प्राज्य, अदभ्र, बहुल, बहु

📚 अमरकोश में:
• बहुत/प्रचुर (३.१.६२) — पर्याय: प्रभूत, प्राज्य, अदभ्र, बहुल, बहु, पुरुहू, पुरु, भूयिष्ठ, स्फार, भूयस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रचुर (नपुंसकलिङ्ग)

अति, यथेष्ट, बहुल, पुष्कल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रचुरम्प्रचुरेप्रचुराणि
द्वितीयाप्रचुरम्प्रचुरेप्रचुराणि
तृतीयाप्रचुरेणप्रचुराभ्याम्प्रचुरैः
चतुर्थीप्रचुरायप्रचुराभ्याम्प्रचुरेभ्यः
पञ्चमीप्रचुरात् / प्रचुराद्प्रचुराभ्याम्प्रचुरेभ्यः
षष्ठीप्रचुरस्यप्रचुरयोःप्रचुराणाम्
सप्तमीप्रचुरेप्रचुरयोःप्रचुरेषु
सम्बोधनहे प्रचुरहे प्रचुरेहे प्रचुराणि

अर्थ: अति, यथेष्ट, बहुल, पुष्कल
संस्कृत: पर्याय: प्रभूत, प्राज्य, अदभ्र, बहुल, बहु

📚 अमरकोश में:
• बहुत/प्रचुर (३.१.६२) — पर्याय: प्रभूत, प्राज्य, अदभ्र, बहुल, बहु, पुरुहू, पुरु, भूयिष्ठ, स्फार, भूयस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें