🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:00:02 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रच्छन (नपुंसकलिङ्ग)

पूछताछ, परिपृच्छा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रच्छनम्प्रच्छनेप्रच्छनानि
द्वितीयाप्रच्छनम्प्रच्छनेप्रच्छनानि
तृतीयाप्रच्छनेनप्रच्छनाभ्याम्प्रच्छनैः
चतुर्थीप्रच्छनायप्रच्छनाभ्याम्प्रच्छनेभ्यः
पञ्चमीप्रच्छनात् / प्रच्छनाद्प्रच्छनाभ्याम्प्रच्छनेभ्यः
षष्ठीप्रच्छनस्यप्रच्छनयोःप्रच्छनानाम्
सप्तमीप्रच्छनेप्रच्छनयोःप्रच्छनेषु
सम्बोधनहे प्रच्छनहे प्रच्छनेहे प्रच्छनानि

अर्थ: पूछताछ, परिपृच्छा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬