🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:45:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रजल्प (पुंलिङ्ग)

बालकलरव, गपशप, असावधान या ऊटपटांग शब्द

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रजल्पःप्रजल्पौप्रजल्पाः
द्वितीयाप्रजल्पम्प्रजल्पौप्रजल्पान्
तृतीयाप्रजल्पेनप्रजल्पाभ्याम्प्रजल्पैः
चतुर्थीप्रजल्पायप्रजल्पाभ्याम्प्रजल्पेभ्यः
पञ्चमीप्रजल्पात् / प्रजल्पाद्प्रजल्पाभ्याम्प्रजल्पेभ्यः
षष्ठीप्रजल्पस्यप्रजल्पयोःप्रजल्पानाम्
सप्तमीप्रजल्पेप्रजल्पयोःप्रजल्पेषु
सम्बोधनहे प्रजल्पहे प्रजल्पौहे प्रजल्पाः

अर्थ: बालकलरव, गपशप, असावधान या ऊटपटांग शब्द

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें