🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:03:26 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रजवन (पुंलिङ्ग)

प्रज (पति, स्वामी) + वन (अरण्य, जंगल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रजवनःप्रजवनौप्रजवनाः
द्वितीयाप्रजवनम्प्रजवनौप्रजवनान्
तृतीयाप्रजवनेनप्रजवनाभ्याम्प्रजवनैः
चतुर्थीप्रजवनायप्रजवनाभ्याम्प्रजवनेभ्यः
पञ्चमीप्रजवनात् / प्रजवनाद्प्रजवनाभ्याम्प्रजवनेभ्यः
षष्ठीप्रजवनस्यप्रजवनयोःप्रजवनानाम्
सप्तमीप्रजवनेप्रजवनयोःप्रजवनेषु
सम्बोधनहे प्रजवनहे प्रजवनौहे प्रजवनाः

अर्थ: प्रज (पति, स्वामी) + वन (अरण्य, जंगल)
English: running very quickly, Uttarar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रजवन (नपुंसकलिङ्ग)

प्रज (पति, स्वामी) + वन (अरण्य, जंगल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रजवनम्प्रजवनेप्रजवनानि
द्वितीयाप्रजवनम्प्रजवनेप्रजवनानि
तृतीयाप्रजवनेनप्रजवनाभ्याम्प्रजवनैः
चतुर्थीप्रजवनायप्रजवनाभ्याम्प्रजवनेभ्यः
पञ्चमीप्रजवनात् / प्रजवनाद्प्रजवनाभ्याम्प्रजवनेभ्यः
षष्ठीप्रजवनस्यप्रजवनयोःप्रजवनानाम्
सप्तमीप्रजवनेप्रजवनयोःप्रजवनेषु
सम्बोधनहे प्रजवनहे प्रजवनेहे प्रजवनानि

अर्थ: प्रज (पति, स्वामी) + वन (अरण्य, जंगल)
English: running very quickly, Uttarar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें