🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:31:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रजाधर (पुंलिङ्ग)

प्रज (पति, स्वामी) + अधर (नीचे)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रजाधरःप्रजाधरौप्रजाधराः
द्वितीयाप्रजाधरम्प्रजाधरौप्रजाधरान्
तृतीयाप्रजाधरेणप्रजाधराभ्याम्प्रजाधरैः
चतुर्थीप्रजाधरायप्रजाधराभ्याम्प्रजाधरेभ्यः
पञ्चमीप्रजाधरात् / प्रजाधराद्प्रजाधराभ्याम्प्रजाधरेभ्यः
षष्ठीप्रजाधरस्यप्रजाधरयोःप्रजाधराणाम्
सप्तमीप्रजाधरेप्रजाधरयोःप्रजाधरेषु
सम्बोधनहे प्रजाधरहे प्रजाधरौहे प्रजाधराः

अर्थ: प्रज (पति, स्वामी) + अधर (नीचे)
English: supporting creatures (said of Viṣṇu), Viṣṇ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रजाधर (नपुंसकलिङ्ग)

प्रज (पति, स्वामी) + अधर (नीचे)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रजाधरम्प्रजाधरेप्रजाधराणि
द्वितीयाप्रजाधरम्प्रजाधरेप्रजाधराणि
तृतीयाप्रजाधरेणप्रजाधराभ्याम्प्रजाधरैः
चतुर्थीप्रजाधरायप्रजाधराभ्याम्प्रजाधरेभ्यः
पञ्चमीप्रजाधरात् / प्रजाधराद्प्रजाधराभ्याम्प्रजाधरेभ्यः
षष्ठीप्रजाधरस्यप्रजाधरयोःप्रजाधराणाम्
सप्तमीप्रजाधरेप्रजाधरयोःप्रजाधरेषु
सम्बोधनहे प्रजाधरहे प्रजाधरेहे प्रजाधराणि

अर्थ: प्रज (पति, स्वामी) + अधर (नीचे)
English: supporting creatures (said of Viṣṇu), Viṣṇ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें