🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:04:26 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रडीन (नपुंसकलिङ्ग)

हर दिशा में उड़ना, आगे दौड़ना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रडीनम्प्रडीनेप्रडीनानि
द्वितीयाप्रडीनम्प्रडीनेप्रडीनानि
तृतीयाप्रडीनेनप्रडीनाभ्याम्प्रडीनैः
चतुर्थीप्रडीनायप्रडीनाभ्याम्प्रडीनेभ्यः
पञ्चमीप्रडीनात् / प्रडीनाद्प्रडीनाभ्याम्प्रडीनेभ्यः
षष्ठीप्रडीनस्यप्रडीनयोःप्रडीनानाम्
सप्तमीप्रडीनेप्रडीनयोःप्रडीनेषु
सम्बोधनहे प्रडीनहे प्रडीनेहे प्रडीनानि

अर्थ: हर दिशा में उड़ना, आगे दौड़ना
संस्कृत: पर्याय: उड्डीन, सण्डीन

📚 अमरकोश में:
• चोंच (२.५.३९) — पर्याय: चंचु, त्रोटि, उड्डीन, सण्डीन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रडीन (पुंलिङ्ग)

हर दिशा में उड़ना, आगे दौड़ना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रडीनःप्रडीनौप्रडीनाः
द्वितीयाप्रडीनम्प्रडीनौप्रडीनान्
तृतीयाप्रडीनेनप्रडीनाभ्याम्प्रडीनैः
चतुर्थीप्रडीनायप्रडीनाभ्याम्प्रडीनेभ्यः
पञ्चमीप्रडीनात् / प्रडीनाद्प्रडीनाभ्याम्प्रडीनेभ्यः
षष्ठीप्रडीनस्यप्रडीनयोःप्रडीनानाम्
सप्तमीप्रडीनेप्रडीनयोःप्रडीनेषु
सम्बोधनहे प्रडीनहे प्रडीनौहे प्रडीनाः

अर्थ: हर दिशा में उड़ना, आगे दौड़ना
संस्कृत: पर्याय: उड्डीन, सण्डीन
English: (√ डी) flown up or forward, taking flight, R.; Mṛcch.

📚 अमरकोश में:
• चोंच (२.५.३९) — पर्याय: चंचु, त्रोटि, उड्डीन, सण्डीन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें