🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:36:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रणुत (पुंलिङ्ग)

प्रशंसा किया गया, श्लाघा किया गया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रणुतःप्रणुतौप्रणुताः
द्वितीयाप्रणुतम्प्रणुतौप्रणुतान्
तृतीयाप्रणुतेनप्रणुताभ्याम्प्रणुतैः
चतुर्थीप्रणुतायप्रणुताभ्याम्प्रणुतेभ्यः
पञ्चमीप्रणुतात् / प्रणुताद्प्रणुताभ्याम्प्रणुतेभ्यः
षष्ठीप्रणुतस्यप्रणुतयोःप्रणुतानाम्
सप्तमीप्रणुतेप्रणुतयोःप्रणुतेषु
सम्बोधनहे प्रणुतहे प्रणुतौहे प्रणुताः

अर्थ: प्रशंसा किया गया, श्लाघा किया गया
संस्कृत: पर्याय: ईलित, शस्त, पणायित, पनायित, पणित

📚 अमरकोश में:
• स्तुति किया हुआ (३.१.१०८) — पर्याय: ईलित, शस्त, पणायित, पनायित, पणित, पनित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रणुत (नपुंसकलिङ्ग)

प्रशंसा किया गया, श्लाघा किया गया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रणुतम्प्रणुतेप्रणुतानि
द्वितीयाप्रणुतम्प्रणुतेप्रणुतानि
तृतीयाप्रणुतेनप्रणुताभ्याम्प्रणुतैः
चतुर्थीप्रणुतायप्रणुताभ्याम्प्रणुतेभ्यः
पञ्चमीप्रणुतात् / प्रणुताद्प्रणुताभ्याम्प्रणुतेभ्यः
षष्ठीप्रणुतस्यप्रणुतयोःप्रणुतानाम्
सप्तमीप्रणुतेप्रणुतयोःप्रणुतेषु
सम्बोधनहे प्रणुतहे प्रणुतेहे प्रणुतानि

अर्थ: प्रशंसा किया गया, श्लाघा किया गया
संस्कृत: पर्याय: ईलित, शस्त, पणायित, पनायित, पणित

📚 अमरकोश में:
• स्तुति किया हुआ (३.१.१०८) — पर्याय: ईलित, शस्त, पणायित, पनायित, पणित, पनित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें