🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:23:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रतप्त (पुंलिङ्ग)

तपाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रतप्तःप्रतप्तौप्रतप्ताः
द्वितीयाप्रतप्तम्प्रतप्तौप्रतप्तान्
तृतीयाप्रतप्तेनप्रतप्ताभ्याम्प्रतप्तैः
चतुर्थीप्रतप्तायप्रतप्ताभ्याम्प्रतप्तेभ्यः
पञ्चमीप्रतप्तात् / प्रतप्ताद्प्रतप्ताभ्याम्प्रतप्तेभ्यः
षष्ठीप्रतप्तस्यप्रतप्तयोःप्रतप्तानाम्
सप्तमीप्रतप्तेप्रतप्तयोःप्रतप्तेषु
सम्बोधनहे प्रतप्तहे प्रतप्तौहे प्रतप्ताः

अर्थ: तपाया हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रतप्त (नपुंसकलिङ्ग)

तपाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रतप्तम्प्रतप्तेप्रतप्तानि
द्वितीयाप्रतप्तम्प्रतप्तेप्रतप्तानि
तृतीयाप्रतप्तेनप्रतप्ताभ्याम्प्रतप्तैः
चतुर्थीप्रतप्तायप्रतप्ताभ्याम्प्रतप्तेभ्यः
पञ्चमीप्रतप्तात् / प्रतप्ताद्प्रतप्ताभ्याम्प्रतप्तेभ्यः
षष्ठीप्रतप्तस्यप्रतप्तयोःप्रतप्तानाम्
सप्तमीप्रतप्तेप्रतप्तयोःप्रतप्तेषु
सम्बोधनहे प्रतप्तहे प्रतप्तेहे प्रतप्तानि

अर्थ: तपाया हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें