🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:40:22 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रतितर (पुंलिङ्ग)

डांड खेने वाला, मल्लाह या नाविक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रतितरःप्रतितरौप्रतितराः
द्वितीयाप्रतितरम्प्रतितरौप्रतितरान्
तृतीयाप्रतितरेणप्रतितराभ्याम्प्रतितरैः
चतुर्थीप्रतितरायप्रतितराभ्याम्प्रतितरेभ्यः
पञ्चमीप्रतितरात् / प्रतितराद्प्रतितराभ्याम्प्रतितरेभ्यः
षष्ठीप्रतितरस्यप्रतितरयोःप्रतितराणाम्
सप्तमीप्रतितरेप्रतितरयोःप्रतितरेषु
सम्बोधनहे प्रतितरहे प्रतितरौहे प्रतितराः

अर्थ: डांड खेने वाला, मल्लाह या नाविक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें