🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:48:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रतोली (स्त्रीलिङ्ग)

ग्ल्ली, मुख्य मार्ग, नगर की मुख्य सड़क

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रतोलीप्रतोल्यौप्रतोल्यः
द्वितीयाप्रतोलीम्प्रतोल्यौप्रतोलीः
तृतीयाप्रतोल्याप्रतोलीभ्याम्प्रतोलीभिः
चतुर्थीप्रतोल्यैप्रतोलीभ्याम्प्रतोलीभ्यः
पञ्चमीप्रतोल्याःप्रतोलीभ्याम्प्रतोलीभ्यः
षष्ठीप्रतोल्याःप्रतोल्योःप्रतोलीनाम्
सप्तमीप्रतोल्याम्प्रतोल्योःप्रतोलीषु
सम्बोधनहे प्रतोलिहे प्रतोल्यौहे प्रतोल्यः

अर्थ: ग्ल्ली, मुख्य मार्ग, नगर की मुख्य सड़क
संस्कृत: पर्याय: रथ्या, विशिखा

📚 अमरकोश में:
• गली/सड़क (२.२.३) — पर्याय: रथ्या, विशिखा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें