🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:36:59 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रथा (स्त्रीलिङ्ग)

ख्याति, प्रसिद्धि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रथाप्रथेप्रथाः
द्वितीयाप्रथाम्प्रथेप्रथाः
तृतीयाप्रथयाप्रथाभ्याम्प्रथाभिः
चतुर्थीप्रथायैप्रथाभ्याम्प्रथाभ्यः
पञ्चमीप्रथायाःप्रथाभ्याम्प्रथाभ्यः
षष्ठीप्रथायाःप्रथयोःप्रथानाम्
सप्तमीप्रथायाम्प्रथयोःप्रथासु
सम्बोधनहे प्रथेहे प्रथेहे प्रथाः

अर्थ: ख्याति, प्रसिद्धि
संस्कृत: पर्याय: यशस्, कीर्ति, समज्ञा, ख्याति, श्लोक

📚 अमरकोश में:
• प्रसिद्धि (३.२.९) — पर्याय: ख्याति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें