🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:30:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रथिमन् (पुंलिङ्ग)

चौड़ाई, विशालता, विस्तार, महत्ता

🔎 आपका लिखा रूप प्रथिमा = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रथिमाप्रथिमानौप्रथिमानः
द्वितीयाप्रथिमानम्प्रथिमानौप्रथिम्नः
तृतीयाप्रथिम्नाप्रथिमभ्याम्प्रथिमभिः
चतुर्थीप्रथिम्नेप्रथिमभ्याम्प्रथिमभ्यः
पञ्चमीप्रथिम्नःप्रथिमभ्याम्प्रथिमभ्यः
षष्ठीप्रथिम्नःप्रथिम्नोःप्रथिम्नाम्
सप्तमीप्रथिम्नि / प्रथिमनिप्रथिम्नोःप्रथिमसु
सम्बोधनहे प्रथिमन्हे प्रथिमानौहे प्रथिमानः

अर्थ: चौड़ाई, विशालता, विस्तार, महत्ता
संस्कृत: पृथत्वम्, स्थूलत्वम्, विशालता, महत्ता, विस्तारः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें