🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:03:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रदर्प (पुंलिङ्ग)

प्र+दृ+अप् "घमंड, अहंकार"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रदर्पःप्रदर्पौप्रदर्पाः
द्वितीयाप्रदर्पम्प्रदर्पौप्रदर्पान्
तृतीयाप्रदर्पेणप्रदर्पाभ्याम्प्रदर्पैः
चतुर्थीप्रदर्पायप्रदर्पाभ्याम्प्रदर्पेभ्यः
पञ्चमीप्रदर्पात् / प्रदर्पाद्प्रदर्पाभ्याम्प्रदर्पेभ्यः
षष्ठीप्रदर्पस्यप्रदर्पयोःप्रदर्पाणाम्
सप्तमीप्रदर्पेप्रदर्पयोःप्रदर्पेषु
सम्बोधनहे प्रदर्पहे प्रदर्पौहे प्रदर्पाः

अर्थ: प्र+दृ+अप् "घमंड, अहंकार"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें