🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:05:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रदीपन (पुंलिङ्ग)

जलाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रदीपनःप्रदीपनौप्रदीपनाः
द्वितीयाप्रदीपनम्प्रदीपनौप्रदीपनान्
तृतीयाप्रदीपनेनप्रदीपनाभ्याम्प्रदीपनैः
चतुर्थीप्रदीपनायप्रदीपनाभ्याम्प्रदीपनेभ्यः
पञ्चमीप्रदीपनात् / प्रदीपनाद्प्रदीपनाभ्याम्प्रदीपनेभ्यः
षष्ठीप्रदीपनस्यप्रदीपनयोःप्रदीपनानाम्
सप्तमीप्रदीपनेप्रदीपनयोःप्रदीपनेषु
सम्बोधनहे प्रदीपनहे प्रदीपनौहे प्रदीपनाः

अर्थ: जलाना
संस्कृत: पर्याय: काकोल, कालकूट, हलाहल, सौराष्ट्रिक, शौक्लिकेय

📚 अमरकोश में:
• (काकोल, कालकूट, हलाहल,) सौराष्ट्रिक, शौक्लिकेय, ब्रह्मपुत्र, प्रदीपन, (१.८.१२) — पर्याय: सौराष्ट्रिक, शौक्लिकेय, ब्रह्मपुत्र, दारद, वत्सनाभ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रदीपन (नपुंसकलिङ्ग)

जलाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रदीपनम्प्रदीपनेप्रदीपनानि
द्वितीयाप्रदीपनम्प्रदीपनेप्रदीपनानि
तृतीयाप्रदीपनेनप्रदीपनाभ्याम्प्रदीपनैः
चतुर्थीप्रदीपनायप्रदीपनाभ्याम्प्रदीपनेभ्यः
पञ्चमीप्रदीपनात् / प्रदीपनाद्प्रदीपनाभ्याम्प्रदीपनेभ्यः
षष्ठीप्रदीपनस्यप्रदीपनयोःप्रदीपनानाम्
सप्तमीप्रदीपनेप्रदीपनयोःप्रदीपनेषु
सम्बोधनहे प्रदीपनहे प्रदीपनेहे प्रदीपनानि

अर्थ: जलाना
संस्कृत: पर्याय: काकोल, कालकूट, हलाहल, सौराष्ट्रिक, शौक्लिकेय

📚 अमरकोश में:
• (काकोल, कालकूट, हलाहल,) सौराष्ट्रिक, शौक्लिकेय, ब्रह्मपुत्र, प्रदीपन, (१.८.१२) — पर्याय: सौराष्ट्रिक, शौक्लिकेय, ब्रह्मपुत्र, दारद, वत्सनाभ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें