🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:45:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रदेश (पुंलिङ्ग)

संकेत करना, इशारा करना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रदेशःप्रदेशौप्रदेशाः
द्वितीयाप्रदेशम्प्रदेशौप्रदेशान्
तृतीयाप्रदेशेनप्रदेशाभ्याम्प्रदेशैः
चतुर्थीप्रदेशायप्रदेशाभ्याम्प्रदेशेभ्यः
पञ्चमीप्रदेशात् / प्रदेशाद्प्रदेशाभ्याम्प्रदेशेभ्यः
षष्ठीप्रदेशस्यप्रदेशयोःप्रदेशानाम्
सप्तमीप्रदेशेप्रदेशयोःप्रदेशेषु
सम्बोधनहे प्रदेशहे प्रदेशौहे प्रदेशाः

अर्थ: संकेत करना, इशारा करना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें