🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:31:30 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रधन (नपुंसकलिङ्ग)

युद्ध, लड़ाई, संग्राम, संघर्ष

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रधनम्प्रधनेप्रधनानि
द्वितीयाप्रधनम्प्रधनेप्रधनानि
तृतीयाप्रधनेनप्रधनाभ्याम्प्रधनैः
चतुर्थीप्रधनायप्रधनाभ्याम्प्रधनेभ्यः
पञ्चमीप्रधनात् / प्रधनाद्प्रधनाभ्याम्प्रधनेभ्यः
षष्ठीप्रधनस्यप्रधनयोःप्रधनानाम्
सप्तमीप्रधनेप्रधनयोःप्रधनेषु
सम्बोधनहे प्रधनहे प्रधनेहे प्रधनानि

अर्थ: युद्ध, लड़ाई, संग्राम, संघर्ष
संस्कृत: पर्याय: युद्ध, आयोधन, जन्य, प्रविदारण, मृध

📚 अमरकोश में:
• युद्ध के नाम (२.८.१०३) — पर्याय: युद्ध, आयोधन, जन्य, प्रविदारण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें