🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:49:13 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रपन्न (पुंलिङ्ग)

पधारने वाला, पहुँचने या जाने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रपन्नःप्रपन्नौप्रपन्नाः
द्वितीयाप्रपन्नम्प्रपन्नौप्रपन्नान्
तृतीयाप्रपन्नेनप्रपन्नाभ्याम्प्रपन्नैः
चतुर्थीप्रपन्नायप्रपन्नाभ्याम्प्रपन्नेभ्यः
पञ्चमीप्रपन्नात् / प्रपन्नाद्प्रपन्नाभ्याम्प्रपन्नेभ्यः
षष्ठीप्रपन्नस्यप्रपन्नयोःप्रपन्नानाम्
सप्तमीप्रपन्नेप्रपन्नयोःप्रपन्नेषु
सम्बोधनहे प्रपन्नहे प्रपन्नौहे प्रपन्नाः

अर्थ: पधारने वाला, पहुँचने या जाने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रपन्न (नपुंसकलिङ्ग)

पधारने वाला, पहुँचने या जाने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रपन्नम्प्रपन्नेप्रपन्नानि
द्वितीयाप्रपन्नम्प्रपन्नेप्रपन्नानि
तृतीयाप्रपन्नेनप्रपन्नाभ्याम्प्रपन्नैः
चतुर्थीप्रपन्नायप्रपन्नाभ्याम्प्रपन्नेभ्यः
पञ्चमीप्रपन्नात् / प्रपन्नाद्प्रपन्नाभ्याम्प्रपन्नेभ्यः
षष्ठीप्रपन्नस्यप्रपन्नयोःप्रपन्नानाम्
सप्तमीप्रपन्नेप्रपन्नयोःप्रपन्नेषु
सम्बोधनहे प्रपन्नहे प्रपन्नेहे प्रपन्नानि

अर्थ: पधारने वाला, पहुँचने या जाने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬