🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:36:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रबोध (पुंलिङ्ग)

जागना, जागरण, होश में आना, चेतना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रबोधःप्रबोधौप्रबोधाः
द्वितीयाप्रबोधम्प्रबोधौप्रबोधान्
तृतीयाप्रबोधेनप्रबोधाभ्याम्प्रबोधैः
चतुर्थीप्रबोधायप्रबोधाभ्याम्प्रबोधेभ्यः
पञ्चमीप्रबोधात् / प्रबोधाद्प्रबोधाभ्याम्प्रबोधेभ्यः
षष्ठीप्रबोधस्यप्रबोधयोःप्रबोधानाम्
सप्तमीप्रबोधेप्रबोधयोःप्रबोधेषु
सम्बोधनहे प्रबोधहे प्रबोधौहे प्रबोधाः

अर्थ: जागना, जागरण, होश में आना, चेतना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें