🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:01:19 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रभाव (पुंलिङ्ग)

कान्ति, दीप्ति, उजाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रभावःप्रभावौप्रभावाः
द्वितीयाप्रभावम्प्रभावौप्रभावान्
तृतीयाप्रभावेणप्रभावाभ्याम्प्रभावैः
चतुर्थीप्रभावायप्रभावाभ्याम्प्रभावेभ्यः
पञ्चमीप्रभावात् / प्रभावाद्प्रभावाभ्याम्प्रभावेभ्यः
षष्ठीप्रभावस्यप्रभावयोःप्रभावाणाम्
सप्तमीप्रभावेप्रभावयोःप्रभावेषु
सम्बोधनहे प्रभावहे प्रभावौहे प्रभावाः

अर्थ: कान्ति, दीप्ति, उजाला
संस्कृत: पर्याय: उत्साह, मन्त्रजा

📚 अमरकोश में:
• अनुभाव (३.३.२२०) — पर्याय: सज्जनों
• तेजस् (३.३.२४९) — पर्याय: कान्ति, बल, वीर्य, आगे

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें