🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:16:42 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रभावन (पुंलिङ्ग)

प्रभा (प्रकाश, दीप्ति) + अवन (रक्षा, प्रतिरक्षा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रभावनःप्रभावनौप्रभावनाः
द्वितीयाप्रभावनम्प्रभावनौप्रभावनान्
तृतीयाप्रभावनेनप्रभावनाभ्याम्प्रभावनैः
चतुर्थीप्रभावनायप्रभावनाभ्याम्प्रभावनेभ्यः
पञ्चमीप्रभावनात् / प्रभावनाद्प्रभावनाभ्याम्प्रभावनेभ्यः
षष्ठीप्रभावनस्यप्रभावनयोःप्रभावनानाम्
सप्तमीप्रभावनेप्रभावनयोःप्रभावनेषु
सम्बोधनहे प्रभावनहे प्रभावनौहे प्रभावनाः

अर्थ: प्रभा (प्रकाश, दीप्ति) + अवन (रक्षा, प्रतिरक्षा)
English: (fr. Caus.) creating, creative, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रभावन (नपुंसकलिङ्ग)

प्रभा (प्रकाश, दीप्ति) + अवन (रक्षा, प्रतिरक्षा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रभावनम्प्रभावनेप्रभावनानि
द्वितीयाप्रभावनम्प्रभावनेप्रभावनानि
तृतीयाप्रभावनेनप्रभावनाभ्याम्प्रभावनैः
चतुर्थीप्रभावनायप्रभावनाभ्याम्प्रभावनेभ्यः
पञ्चमीप्रभावनात् / प्रभावनाद्प्रभावनाभ्याम्प्रभावनेभ्यः
षष्ठीप्रभावनस्यप्रभावनयोःप्रभावनानाम्
सप्तमीप्रभावनेप्रभावनयोःप्रभावनेषु
सम्बोधनहे प्रभावनहे प्रभावनेहे प्रभावनानि

अर्थ: प्रभा (प्रकाश, दीप्ति) + अवन (रक्षा, प्रतिरक्षा)
English: (fr. Caus.) creating, creative, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें