🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:21:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रमत (पुंलिङ्ग)

विचारा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रमतःप्रमतौप्रमताः
द्वितीयाप्रमतम्प्रमतौप्रमतान्
तृतीयाप्रमतेनप्रमताभ्याम्प्रमतैः
चतुर्थीप्रमतायप्रमताभ्याम्प्रमतेभ्यः
पञ्चमीप्रमतात् / प्रमताद्प्रमताभ्याम्प्रमतेभ्यः
षष्ठीप्रमतस्यप्रमतयोःप्रमतानाम्
सप्तमीप्रमतेप्रमतयोःप्रमतेषु
सम्बोधनहे प्रमतहे प्रमतौहे प्रमताः

अर्थ: विचारा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रमत (नपुंसकलिङ्ग)

विचारा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रमतम्प्रमतेप्रमतानि
द्वितीयाप्रमतम्प्रमतेप्रमतानि
तृतीयाप्रमतेनप्रमताभ्याम्प्रमतैः
चतुर्थीप्रमतायप्रमताभ्याम्प्रमतेभ्यः
पञ्चमीप्रमतात् / प्रमताद्प्रमताभ्याम्प्रमतेभ्यः
षष्ठीप्रमतस्यप्रमतयोःप्रमतानाम्
सप्तमीप्रमतेप्रमतयोःप्रमतेषु
सम्बोधनहे प्रमतहे प्रमतेहे प्रमतानि

अर्थ: विचारा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें