🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:06:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रमत्त (पुंलिङ्ग)

नशे में चूर, मदोन्मत्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रमत्तःप्रमत्तौप्रमत्ताः
द्वितीयाप्रमत्तम्प्रमत्तौप्रमत्तान्
तृतीयाप्रमत्तेनप्रमत्ताभ्याम्प्रमत्तैः
चतुर्थीप्रमत्तायप्रमत्ताभ्याम्प्रमत्तेभ्यः
पञ्चमीप्रमत्तात् / प्रमत्ताद्प्रमत्ताभ्याम्प्रमत्तेभ्यः
षष्ठीप्रमत्तस्यप्रमत्तयोःप्रमत्तानाम्
सप्तमीप्रमत्तेप्रमत्तयोःप्रमत्तेषु
सम्बोधनहे प्रमत्तहे प्रमत्तौहे प्रमत्ताः

अर्थ: नशे में चूर, मदोन्मत्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रमत्त (नपुंसकलिङ्ग)

नशे में चूर, मदोन्मत्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रमत्तम्प्रमत्तेप्रमत्तानि
द्वितीयाप्रमत्तम्प्रमत्तेप्रमत्तानि
तृतीयाप्रमत्तेनप्रमत्ताभ्याम्प्रमत्तैः
चतुर्थीप्रमत्तायप्रमत्ताभ्याम्प्रमत्तेभ्यः
पञ्चमीप्रमत्तात् / प्रमत्ताद्प्रमत्ताभ्याम्प्रमत्तेभ्यः
षष्ठीप्रमत्तस्यप्रमत्तयोःप्रमत्तानाम्
सप्तमीप्रमत्तेप्रमत्तयोःप्रमत्तेषु
सम्बोधनहे प्रमत्तहे प्रमत्तेहे प्रमत्तानि

अर्थ: नशे में चूर, मदोन्मत्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें