🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:25:54 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रमाथिन् (पुंलिङ्ग)

यन्त्रणा देने वाला, तंग करने वाला, संपीडित करने वाला, कष्ट देने वाला, दुःख पहुंचाने वाला

🔎 आपका लिखा रूप प्रमाथी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रमाथीप्रमाथिनौप्रमाथिनः
द्वितीयाप्रमाथिनम्प्रमाथिनौप्रमाथिनः
तृतीयाप्रमाथिनाप्रमाथिभ्याम्प्रमाथिभिः
चतुर्थीप्रमाथिनेप्रमाथिभ्याम्प्रमाथिभ्यः
पञ्चमीप्रमाथिनःप्रमाथिभ्याम्प्रमाथिभ्यः
षष्ठीप्रमाथिनःप्रमाथिनोःप्रमाथिनाम्
सप्तमीप्रमाथिनिप्रमाथिनोःप्रमाथिषु
सम्बोधनहे प्रमाथिन्हे प्रमाथिनौहे प्रमाथिनः

अर्थ: यन्त्रणा देने वाला, तंग करने वाला, संपीडित करने वाला, कष्ट देने वाला, दुःख पहुंचाने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रमाथिन् (स्त्रीलिङ्ग)

यन्त्रणा देने वाला, तंग करने वाला, संपीडित करने वाला, कष्ट देने वाला, दुःख पहुंचाने वाला

🔎 आपका लिखा रूप प्रमाथी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रमाथीप्रमाथिनौप्रमाथिनः
द्वितीयाप्रमाथिनम्प्रमाथिनौप्रमाथिनः
तृतीयाप्रमाथिनाप्रमाथिभ्याम्प्रमाथिभिः
चतुर्थीप्रमाथिनेप्रमाथिभ्याम्प्रमाथिभ्यः
पञ्चमीप्रमाथिनःप्रमाथिभ्याम्प्रमाथिभ्यः
षष्ठीप्रमाथिनःप्रमाथिनोःप्रमाथिनाम्
सप्तमीप्रमाथिनिप्रमाथिनोःप्रमाथिषु
सम्बोधनहे प्रमाथिन्हे प्रमाथिनौहे प्रमाथिनः

अर्थ: यन्त्रणा देने वाला, तंग करने वाला, संपीडित करने वाला, कष्ट देने वाला, दुःख पहुंचाने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें