🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:13:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रलोल (पुंलिङ्ग)

"अत्यंत क्षुब्ध, थरथर करने वाला"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रलोलःप्रलोलौप्रलोलाः
द्वितीयाप्रलोलम्प्रलोलौप्रलोलान्
तृतीयाप्रलोलेनप्रलोलाभ्याम्प्रलोलैः
चतुर्थीप्रलोलायप्रलोलाभ्याम्प्रलोलेभ्यः
पञ्चमीप्रलोलात् / प्रलोलाद्प्रलोलाभ्याम्प्रलोलेभ्यः
षष्ठीप्रलोलस्यप्रलोलयोःप्रलोलानाम्
सप्तमीप्रलोलेप्रलोलयोःप्रलोलेषु
सम्बोधनहे प्रलोलहे प्रलोलौहे प्रलोलाः

अर्थ: "अत्यंत क्षुब्ध, थरथर करने वाला"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रलोल (नपुंसकलिङ्ग)

"अत्यंत क्षुब्ध, थरथर करने वाला"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रलोलम्प्रलोलेप्रलोलानि
द्वितीयाप्रलोलम्प्रलोलेप्रलोलानि
तृतीयाप्रलोलेनप्रलोलाभ्याम्प्रलोलैः
चतुर्थीप्रलोलायप्रलोलाभ्याम्प्रलोलेभ्यः
पञ्चमीप्रलोलात् / प्रलोलाद्प्रलोलाभ्याम्प्रलोलेभ्यः
षष्ठीप्रलोलस्यप्रलोलयोःप्रलोलानाम्
सप्तमीप्रलोलेप्रलोलयोःप्रलोलेषु
सम्बोधनहे प्रलोलहे प्रलोलेहे प्रलोलानि

अर्थ: "अत्यंत क्षुब्ध, थरथर करने वाला"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬