🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:28:08 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रवासन (नपुंसकलिङ्ग)

विदेश निवास, अस्थायी रूप से वास करना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रवासनम्प्रवासनेप्रवासनानि
द्वितीयाप्रवासनम्प्रवासनेप्रवासनानि
तृतीयाप्रवासनेनप्रवासनाभ्याम्प्रवासनैः
चतुर्थीप्रवासनायप्रवासनाभ्याम्प्रवासनेभ्यः
पञ्चमीप्रवासनात् / प्रवासनाद्प्रवासनाभ्याम्प्रवासनेभ्यः
षष्ठीप्रवासनस्यप्रवासनयोःप्रवासनानाम्
सप्तमीप्रवासनेप्रवासनयोःप्रवासनेषु
सम्बोधनहे प्रवासनहे प्रवासनेहे प्रवासनानि

अर्थ: विदेश निवास, अस्थायी रूप से वास करना
संस्कृत: पर्याय: प्रमापण, निबर्हण, निकारण, विशारण, परासन

📚 अमरकोश में:
• वध के और नाम (२.८.११३) — पर्याय: परासन, निषूदन, निहिंसन, निर्वासन, संज्ञपन, निर्ग्रन्थन, अपासन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें