🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:25:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रवेशन (नपुंसकलिङ्ग)

दाखिल होना, घुसना, अन्दर जाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रवेशनम्प्रवेशनेप्रवेशनानि
द्वितीयाप्रवेशनम्प्रवेशनेप्रवेशनानि
तृतीयाप्रवेशनेनप्रवेशनाभ्याम्प्रवेशनैः
चतुर्थीप्रवेशनायप्रवेशनाभ्याम्प्रवेशनेभ्यः
पञ्चमीप्रवेशनात् / प्रवेशनाद्प्रवेशनाभ्याम्प्रवेशनेभ्यः
षष्ठीप्रवेशनस्यप्रवेशनयोःप्रवेशनानाम्
सप्तमीप्रवेशनेप्रवेशनयोःप्रवेशनेषु
सम्बोधनहे प्रवेशनहे प्रवेशनेहे प्रवेशनानि

अर्थ: दाखिल होना, घुसना, अन्दर जाना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬