🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:21:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रशमित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रशमितःप्रशमितौप्रशमिताः
द्वितीयाप्रशमितम्प्रशमितौप्रशमितान्
तृतीयाप्रशमितेनप्रशमिताभ्याम्प्रशमितैः
चतुर्थीप्रशमितायप्रशमिताभ्याम्प्रशमितेभ्यः
पञ्चमीप्रशमितात् / प्रशमिताद्प्रशमिताभ्याम्प्रशमितेभ्यः
षष्ठीप्रशमितस्यप्रशमितयोःप्रशमितानाम्
सप्तमीप्रशमितेप्रशमितयोःप्रशमितेषु
सम्बोधनहे प्रशमितहे प्रशमितौहे प्रशमिताः

अर्थ: —
English: (fr. Caus.) tranquillized, relieved, quelled, quenched, allayed, MBh.; Hariv. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रशमित (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रशमितम्प्रशमितेप्रशमितानि
द्वितीयाप्रशमितम्प्रशमितेप्रशमितानि
तृतीयाप्रशमितेनप्रशमिताभ्याम्प्रशमितैः
चतुर्थीप्रशमितायप्रशमिताभ्याम्प्रशमितेभ्यः
पञ्चमीप्रशमितात् / प्रशमिताद्प्रशमिताभ्याम्प्रशमितेभ्यः
षष्ठीप्रशमितस्यप्रशमितयोःप्रशमितानाम्
सप्तमीप्रशमितेप्रशमितयोःप्रशमितेषु
सम्बोधनहे प्रशमितहे प्रशमितेहे प्रशमितानि

अर्थ: —
English: (fr. Caus.) tranquillized, relieved, quelled, quenched, allayed, MBh.; Hariv. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬