🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:56:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रसूत (पुंलिङ्ग)

उत्पन्न, जनित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रसूतःप्रसूतौप्रसूताः
द्वितीयाप्रसूतम्प्रसूतौप्रसूतान्
तृतीयाप्रसूतेनप्रसूताभ्याम्प्रसूतैः
चतुर्थीप्रसूतायप्रसूताभ्याम्प्रसूतेभ्यः
पञ्चमीप्रसूतात् / प्रसूताद्प्रसूताभ्याम्प्रसूतेभ्यः
षष्ठीप्रसूतस्यप्रसूतयोःप्रसूतानाम्
सप्तमीप्रसूतेप्रसूतयोःप्रसूतेषु
सम्बोधनहे प्रसूतहे प्रसूतौहे प्रसूताः

अर्थ: उत्पन्न, जनित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रसूत (नपुंसकलिङ्ग)

उत्पन्न, जनित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रसूतम्प्रसूतेप्रसूतानि
द्वितीयाप्रसूतम्प्रसूतेप्रसूतानि
तृतीयाप्रसूतेनप्रसूताभ्याम्प्रसूतैः
चतुर्थीप्रसूतायप्रसूताभ्याम्प्रसूतेभ्यः
पञ्चमीप्रसूतात् / प्रसूताद्प्रसूताभ्याम्प्रसूतेभ्यः
षष्ठीप्रसूतस्यप्रसूतयोःप्रसूतानाम्
सप्तमीप्रसूतेप्रसूतयोःप्रसूतेषु
सम्बोधनहे प्रसूतहे प्रसूतेहे प्रसूतानि

अर्थ: उत्पन्न, जनित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें