🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:48:54 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रसूमय (पुंलिङ्ग)

प्रसू (प्रकाशित करने वाला, पैदा करने वाला) + मय (एक दानव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रसूमयःप्रसूमयौप्रसूमयाः
द्वितीयाप्रसूमयम्प्रसूमयौप्रसूमयान्
तृतीयाप्रसूमयेनप्रसूमयाभ्याम्प्रसूमयैः
चतुर्थीप्रसूमयायप्रसूमयाभ्याम्प्रसूमयेभ्यः
पञ्चमीप्रसूमयात् / प्रसूमयाद्प्रसूमयाभ्याम्प्रसूमयेभ्यः
षष्ठीप्रसूमयस्यप्रसूमययोःप्रसूमयानाम्
सप्तमीप्रसूमयेप्रसूमययोःप्रसूमयेषु
सम्बोधनहे प्रसूमयहे प्रसूमयौहे प्रसूमयाः

अर्थ: प्रसू (प्रकाशित करने वाला, पैदा करने वाला) + मय (एक दानव)
English: (ĀpŚr.) furnished with flowers.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रसूमय (नपुंसकलिङ्ग)

प्रसू (प्रकाशित करने वाला, पैदा करने वाला) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रसूमयम्प्रसूमयेप्रसूमयानि
द्वितीयाप्रसूमयम्प्रसूमयेप्रसूमयानि
तृतीयाप्रसूमयेनप्रसूमयाभ्याम्प्रसूमयैः
चतुर्थीप्रसूमयायप्रसूमयाभ्याम्प्रसूमयेभ्यः
पञ्चमीप्रसूमयात् / प्रसूमयाद्प्रसूमयाभ्याम्प्रसूमयेभ्यः
षष्ठीप्रसूमयस्यप्रसूमययोःप्रसूमयानाम्
सप्तमीप्रसूमयेप्रसूमययोःप्रसूमयेषु
सम्बोधनहे प्रसूमयहे प्रसूमयेहे प्रसूमयानि

अर्थ: प्रसू (प्रकाशित करने वाला, पैदा करने वाला) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)
English: (ĀpŚr.) furnished with flowers.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें