🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:13:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रसूवर (पुंलिङ्ग)

प्रसू (प्रकाशित करने वाला, पैदा करने वाला) + वर (छाँट, चुनाव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रसूवरःप्रसूवरौप्रसूवराः
द्वितीयाप्रसूवरम्प्रसूवरौप्रसूवरान्
तृतीयाप्रसूवरेणप्रसूवराभ्याम्प्रसूवरैः
चतुर्थीप्रसूवरायप्रसूवराभ्याम्प्रसूवरेभ्यः
पञ्चमीप्रसूवरात् / प्रसूवराद्प्रसूवराभ्याम्प्रसूवरेभ्यः
षष्ठीप्रसूवरस्यप्रसूवरयोःप्रसूवराणाम्
सप्तमीप्रसूवरेप्रसूवरयोःप्रसूवरेषु
सम्बोधनहे प्रसूवरहे प्रसूवरौहे प्रसूवराः

अर्थ: प्रसू (प्रकाशित करने वाला, पैदा करने वाला) + वर (छाँट, चुनाव)
English: (f(ई). वरी, RV.) furnished with flowers.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रसूवर (नपुंसकलिङ्ग)

प्रसू (प्रकाशित करने वाला, पैदा करने वाला) + वर (सश्रेष्ठ, उत्तम)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रसूवरम्प्रसूवरेप्रसूवराणि
द्वितीयाप्रसूवरम्प्रसूवरेप्रसूवराणि
तृतीयाप्रसूवरेणप्रसूवराभ्याम्प्रसूवरैः
चतुर्थीप्रसूवरायप्रसूवराभ्याम्प्रसूवरेभ्यः
पञ्चमीप्रसूवरात् / प्रसूवराद्प्रसूवराभ्याम्प्रसूवरेभ्यः
षष्ठीप्रसूवरस्यप्रसूवरयोःप्रसूवराणाम्
सप्तमीप्रसूवरेप्रसूवरयोःप्रसूवरेषु
सम्बोधनहे प्रसूवरहे प्रसूवरेहे प्रसूवराणि

अर्थ: प्रसू (प्रकाशित करने वाला, पैदा करने वाला) + वर (सश्रेष्ठ, उत्तम)
English: (f(ई). वरी, RV.) furnished with flowers.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें