🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:57:54 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रस्रव (पुंलिङ्ग)

बूँद-बूँद गिरना, टपकना, बहना, रिसना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रस्रवःप्रस्रवौप्रस्रवाः
द्वितीयाप्रस्रवम्प्रस्रवौप्रस्रवान्
तृतीयाप्रस्रवेणप्रस्रवाभ्याम्प्रस्रवैः
चतुर्थीप्रस्रवायप्रस्रवाभ्याम्प्रस्रवेभ्यः
पञ्चमीप्रस्रवात् / प्रस्रवाद्प्रस्रवाभ्याम्प्रस्रवेभ्यः
षष्ठीप्रस्रवस्यप्रस्रवयोःप्रस्रवाणाम्
सप्तमीप्रस्रवेप्रस्रवयोःप्रस्रवेषु
सम्बोधनहे प्रस्रवहे प्रस्रवौहे प्रस्रवाः

अर्थ: बूँद-बूँद गिरना, टपकना, बहना, रिसना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें