🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:46:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रहसित (नपुंसकलिङ्ग)

हँसी, हास्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रहसितम्प्रहसितेप्रहसितानि
द्वितीयाप्रहसितम्प्रहसितेप्रहसितानि
तृतीयाप्रहसितेनप्रहसिताभ्याम्प्रहसितैः
चतुर्थीप्रहसितायप्रहसिताभ्याम्प्रहसितेभ्यः
पञ्चमीप्रहसितात् / प्रहसिताद्प्रहसिताभ्याम्प्रहसितेभ्यः
षष्ठीप्रहसितस्यप्रहसितयोःप्रहसितानाम्
सप्तमीप्रहसितेप्रहसितयोःप्रहसितेषु
सम्बोधनहे प्रहसितहे प्रहसितेहे प्रहसितानि

अर्थ: हँसी, हास्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रहसित (पुंलिङ्ग)

हँसी, हास्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रहसितःप्रहसितौप्रहसिताः
द्वितीयाप्रहसितम्प्रहसितौप्रहसितान्
तृतीयाप्रहसितेनप्रहसिताभ्याम्प्रहसितैः
चतुर्थीप्रहसितायप्रहसिताभ्याम्प्रहसितेभ्यः
पञ्चमीप्रहसितात् / प्रहसिताद्प्रहसिताभ्याम्प्रहसितेभ्यः
षष्ठीप्रहसितस्यप्रहसितयोःप्रहसितानाम्
सप्तमीप्रहसितेप्रहसितयोःप्रहसितेषु
सम्बोधनहे प्रहसितहे प्रहसितौहे प्रहसिताः

अर्थ: हँसी, हास्य
English: laughing, cheerful, Hariv.; Kāv.; Pur.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬