🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:04:17 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रहाणि (स्त्रीलिङ्ग)

नि, णत्वम्" त्यागना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रहाणिःप्रहाणीप्रहाणयः
द्वितीयाप्रहाणिम्प्रहाणीप्रहाणीः
तृतीयाप्रहाण्याप्रहाणिभ्याम्प्रहाणिभिः
चतुर्थीप्रहाणये / प्रहाण्यैप्रहाणिभ्याम्प्रहाणिभ्यः
पञ्चमीप्रहाणेः / प्रहाण्याःप्रहाणिभ्याम्प्रहाणिभ्यः
षष्ठीप्रहाणेः / प्रहाण्याःप्रहाण्योःप्रहाणीनाम्
सप्तमीप्रहाणौ / प्रहाण्याम्प्रहाण्योःप्रहाणिषु
सम्बोधनहे प्रहाणेहे प्रहाणीहे प्रहाणयः

अर्थ: नि, णत्वम्" त्यागना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें