🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:34:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रापण (नपुंसकलिङ्ग)

पहुँचना, बढ़ जाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रापणम्प्रापणेप्रापणानि
द्वितीयाप्रापणम्प्रापणेप्रापणानि
तृतीयाप्रापणेनप्रापणाभ्याम्प्रापणैः
चतुर्थीप्रापणायप्रापणाभ्याम्प्रापणेभ्यः
पञ्चमीप्रापणात् / प्रापणाद्प्रापणाभ्याम्प्रापणेभ्यः
षष्ठीप्रापणस्यप्रापणयोःप्रापणानाम्
सप्तमीप्रापणेप्रापणयोःप्रापणेषु
सम्बोधनहे प्रापणहे प्रापणेहे प्रापणानि

अर्थ: पहुँचना, बढ़ जाना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रापण (पुंलिङ्ग)

पहुँचना, बढ़ जाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रापणःप्रापणौप्रापणाः
द्वितीयाप्रापणम्प्रापणौप्रापणान्
तृतीयाप्रापणेनप्रापणाभ्याम्प्रापणैः
चतुर्थीप्रापणायप्रापणाभ्याम्प्रापणेभ्यः
पञ्चमीप्रापणात् / प्रापणाद्प्रापणाभ्याम्प्रापणेभ्यः
षष्ठीप्रापणस्यप्रापणयोःप्रापणानाम्
सप्तमीप्रापणेप्रापणयोःप्रापणेषु
सम्बोधनहे प्रापणहे प्रापणौहे प्रापणाः

अर्थ: पहुँचना, बढ़ जाना
English: leading to (comp.), Śaṃk.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें